BMW serii 3 Compact (oznaczenie fabryczne E36/5) zadebiutowało w 1994 roku jako strategiczna odpowiedź na rosnącą dominację Volkswagena Golfa w Europie. BMW chciało udowodnić, że prestiż i tylny napęd mogą iść w parze z nadwoziem typu hatchback. Samochód był o 22,5 centymetra krótszy od sedana, co czyniło go idealnym autem do ciasnych, europejskich miast. Marketingowcy celowali w młodszych klientów oraz kobiety, oferując auto o ok. 20% tańsze od bazowego sedana. Choć puryści początkowo kręcili nosami na „odcięty” tył, rynek przyjął go entuzjastycznie – Compact stał się sprzedażowym hitem, torując drogę późniejszej Serii 1.

Gama silnikowa Compacta ewoluowała wraz z modelem, oferując przekrój od rozsądku po czyste szaleństwo:

- Jednostki 4-cylindrowe: Bazę stanowiły silniki M43 (316i o pojemności 1.6, a później 1.9). Prawdziwą gwiazdą był jednak model 318ti z silnikiem M42 (później M44), który dzięki technologii 16-zaworowej generował 140 KM.

- Rzędowa szóstka: W 1997 roku pojawił się model 323ti z legendarnym silnikiem M52B25. Mimo oznaczenia 2.3, była to jednostka 2.5-litrowa o mocy 170 KM. W tak lekkim nadwoziu (ok. 1250 kg) pozwalało to na sprint do setki w nieco ponad 7 sekund.

- Diesel: BMW oferowało również wariant 318tds (90 KM), który choć nie był demonem prędkości, spalał śladowe ilości paliwa, co było kluczowe dla oszczędnych użytkowników w latach 90.

To, co czyni Compacta wyjątkowym, to fakt, że jest on technologiczną hybrydą dwóch generacji serii 3. O ile przód auta do słupka A jest niemal identyczny ze zwykłym E36, o tyle podwozie to powrót do przeszłości. Zamiast nowoczesnej osi wielowahaczowej (Z-Axle) ze zwykłego E36, Compact otrzymał wahacze wleczone z E30. Było to rozwiązanie tańsze i zajmujące mniej miejsca, co pozwoliło na płaską podłogę bagażnika. Efekt? Auto jest bardziej nadsterowne w zakrętach, co może być wadą ale i zaletą. Deska rozdzielcza w Compactcie była jednoczęściowym odlewem, różniącym się od modułowej deski sedana. Brakowało w niej charakterystycznego dla BMW nachylenia konsoli środkowej w stronę kierowcy w tak wyraźnym stopniu, a wiele przełączników (np. sterowanie światłami) przeniesiono bezpośrednio z modelu E30.

BMW E36 Compact przeszło długą drogę w świadomości fanów motoryzacji. Przez lata wyśmiewane, zyskało dziś status „driver's car” za rozsądne pieniądze. Jego niska masa, krótki rozstaw osi i podatność na modyfikacje, sprawiły, że stał się bazą dla profesjonalnych rajdówek i aut driftowych. Obecnie dobrze utrzymane egzemplarze 323ti z pakietem M-Technic gwałtownie drożeją, udowadniając, że ten „skrócony” eksperyment Bawarczyków był jedną z najbardziej charakternych konstrukcji swoich czasów.